Veelbelovende verklaringen voor de daling van de criminaliteit na 2002

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Samenvatting

Is de sterke daling van de criminaliteit na 2002 geluk of wijsheid? Dit is de vraag die centraal staat in deze verkenning. Doel is veelbelovende verklaringen te vinden voor de ommekeer in de decennialange stijging van de criminaliteit. Die zouden in een vervolgstudie nader op hun houdbaarheid moeten worden getoetst. Vooral de periode van 1995- 2007 heeft een sterke criminaliteitsdaling te zien gegeven. De vraag is hoe deze is te verklaren en of de mogelijke oorzaken gelegen zijn in maatschappelijke ontwikkelingen dan wel verbeterd veiligheidbeleid of effectiever politie-optreden. De vraag naar de oorzaken van de daling in de criminaliteit is actueel vanwege de ambitieuze kabinetsdoelstelling de criminaliteit in 2010 met 25 procent te hebben verlaagd vergeleken met 2002. Voor zowel beleidsmakers als uitvoerders is de vraag hoe de gerealiseerde criminaliteitsdaling is vast te houden. In de studie wordt een groot aantal mogelijke verklaringen voor de criminaliteitsdaling onder de loep genomen. Een aantal valt af, een paar blijven over. Het betreft onder meer toegenomen (technische) preventie-inspanningen van burgers en overheid om het aantal woninginbraken en autokraken tegen te gaan en het zogeheten hot spot policing. Inmiddels is gestart met het vervolgonderzoek dat de gevonden veelbelovende verklaringen hard moeten maken.

Scan: Scientific? Content analysis

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Samenvatting

Het betreft in feite een vooronderzoek naar de (mogelijke) wetenschappelijke grondslag onder een methodiek om ware van onware getuigenissen te onderscheiden. Het is uitgevoerd door de Faculteit der Psychologie van de Universiteit Maastricht.
De Scan-methode is ontwikkeld door een Israëlische politiepsycholoog, mede op basis van eigen praktijkervaringen. Maar er zit ook een gedachte, zo men wil ‘hypothese’, achter. Namelijk dat het op schrift stellen van een geconstrueerde verklaring, één die bewust niet overeenstemt met de waarheid, een ander soort hersenactiviteit vraagt dan wanneer ware gebeurtenissen of werkelijke herinneringen worden weergegeven. Op die gedachte berust een test waarbij geschreven getuigenissen van verdachten in een opsporingsonderzoek worden onderworpen aan een inhoudsanalyse. Het gebruik van bepaalde woorden, een bepaalde zinsopbouw of de aan- of afwezigheid van details, zijn een indicatie voor waar of verzonnen.

De meerwaarde is uiteraard gelegen in het houvast dat de methode de politie moet bieden bij de waarheidsvinding.
Van deze methode, die een grote (en groeiende)schare van ‘gelovigen’ kent in opsporingsland (in Nederland maar ook in België), is onderzocht in hoeverre hij in de bestaande (rechts-) psychologische literatuur en inzichten ondersteuning vindt. En voor zover dat het geval is, wat dan de werkzame elementen zijn van deze methodiek. De uitkomst is, zoals al werd verwacht, negatief: er kan geen enkel aanknopingspunt gevonden worden voor wetenschappelijke onderbouwing of ondersteuning. Uit een aantal praktijktest is wel gebleken dat toepassing van de methoden scores oplevert die iets boven het toevalsniveau liggen. Maar dat geldt ook voor de intuïtieve oordelen van door de wol geverfde rechercheurs. De verklaring ligt mogelijk in het feit dat de Scan qua methode dicht aanligt tegen deze intuïtieve werkwijzen van ervaren politiemensen. Dat zou ook een verklaring kunnen zijn voor de populariteit onder rechercheurs.

Overlastgevende huishoudens

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Een onderzoek naar de omvang en kenmerken van de overlastgevende huishoudens in een middelgrote gemeente in Nederland (2008). A.E. van Burik en R.V. van Vianen (Adviesbureau van Montfoort (Woerden) i.s.m. PVA-collectief (Rotterdam)). Verkenningen 36

De ontwikkeling van de politiefunctionaris

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Een longitudinaal onderzoek naar veranderingen in houding ten aanzien van het politiewerk, de politieorganisatie en de omgeving (2007). S. Nieuwkamp, R. Kouwenhoven en M. Krommendijk (Universiteit Twente). Verkenningen 35

Politie en het verdwenen sociale kapitaal

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Samenvatting

Het begrip sociaal kapitaal, mede geïntroduceerd door wetenschappers als Robert Putnam, mag zich in groeiende politiek-maatschappelijke belangstelling verheugen. Deze voorstudie diende in de eerste plaats om dit wat abstracte concept nader handen en voeten te geven. Vooral om vervolgens te bezien of in de literatuur een relatie wordt gelegd tussen veranderingen in sociaal kapitaal enerzijds en zelfregulerende vermogen en risico van betrokkenheid bij criminaliteit anderzijds. Voor zover het vergroten van sociaal kapitaal al wenselijk en mogelijk (b)lijkt door overheidsinterventie rijst tevens de vraag naar de rol en inbreng van de politie hierbij.

Niet geheel onverwacht blijkt evenwel dat in de literatuur geen eenstemmigheid bestaat over wat sociaal kapitaal precies inhoudt, laat staan hoe dit gemeten dient te worden. Sommigen beschouwen bijvoorbeeld sociale controle of mate van sociaal contact als integrale onderdelen van het sociale kapitaal. Niettemin wordt de houdbaarheid onderzocht van vier hypothesen, geformuleerd als randvoorwaarden voor sociaal kapitaal: ontmoetingskansen, overeenkomsten, vertrouwen en wederkerigheid. Toetsing levert als belangrijkste resultaat op dat sociaal kapitaal vooral ‘gelinkt’ is aan vertrouwen. Bewoners van wijken zullen sociale controle uitoefenen als zij er op vertrouwen dat anderen hun daarbij zullen steunen en daarbij tevens van mening zijn dat het zin heeft. Meer vertrouwen is mogelijk ook verbonden met wederkerigheid, in de zin van over en weer iets voor elkaar (kunnen) betekenen. De politie zou daar in principe het nodige aan kunnen bijdragen, zonder de pretentie te (moeten) koesteren dat zijzelf het bindmiddel zou moeten zijn. Ze kan in een wijk een zodanig beleid voe­ren dat het vertrouwen van de bewoners terugkeert, bijvoorbeeld door duidelijke handhaving en bestrijding van overlast. Geconcludeerd wordt dat de sociale controle in een wijk zal toenemen als de voorwaarden voor het sociale kapi­taal verbeteren, en dát betreft dus met name een toename van het vertrouwen. Maar geconcludeerd wordt tevens dat sociale con­trole een ‘gedragsrepertoire’ is dat ‘geleerd moet worden’. 

Besmettelijke woninginbraken

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Samenvatting

Van een delict als woninginbraken is bekend dat de locaties en tijdstippen niet gelijkmatig zijn gespreid over een stad. Er zijn duidelijke patronen te ontdekken die het mogelijk maken aan te geven welke plekken (straten, woningen) en tijdstippen een verhoogd risico lopen. Dit is belangrijke informatie voor zowel gemeenten als politie. Niet elke inbraak is te voorkomen en niet elke dader op te sporen, maar studies laten wel zien dat informatiesturing d.m.v. risicoanalyse ook op dit punt positief bijdraagt aan een betere opsporing en preventie.

Een veelbelovende manier van risico-analyse is de bestudering van herhaald slachtofferschap. Uit slachtofferstudies was al bekend dat als in een woningen is ingebroken, er een grote kans bestaat op herhaling binnen een paar weken. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat ook woningen in de directe omgeving een verhoogde kans lopen. Vermoed wordt dat dit te maken heeft met de wijze van opereren van daders die zich onder meer laten leiden door kennis van woningen maar ook de inrichting van wijken en buurten (toegangswegen, achterpaden e.d.). Dat biedt politie en gemeenten mogelijk handvatten voor een betere bestrijding. De vraag is of soortgelijke patronen ook gelden voor andere ‘buurtgebonden’ delicten zoals diefstallen uit auto’s.

De kerntakendiscussie; verloop, opbrengsten en barrières

Gepubliceerd in in de categorie P&W verkenningen

Samenvatting

 In deze verkenning staat de vraag centraal wat de oriëntatie op kerntaken precies inhoudt en wat de, mogelijke, consequenties zijn voor de inzet en prioriteitstelling van de politie. Daartoe wordt enerzijds de stand van discussie beschreven in politieregio’s en bestuurlijke gremia op lokaal en regionaal niveau. Anderzijds is gekeken waar discussies concreet in uitmonden: vindt er een herijking of –schikking van taken of verantwoordelijkheden plaats, zo ja op welk terrein en met welke ervaringen en resultaten.