Defensiehulp

De politie maakt in toenemende mate gebruik van kennis en expertise van de krijgsmacht, de zogeheten militaire bijstand, met een juridische grondslag in artikel 58 van de Politiewet 2012. De krijgsmacht ondersteunt politie met name op het gebied van zoeken, analyse en observatie. Waar voorheen de focus lag op de openbare orde, denk bijvoorbeeld aan de inzet van de Marechaussee bij de Nieuwmarktrellen in de jaren 70, wordt militaire bijstand tegenwoordig voornamelijk ingezet bij opsporingszaken, waarbij vaak hoogwaardige kennis en materieel wordt gebruikt. Dit blijkt uit onderzoek van Bureau Bervoets in opdracht van het onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap. Hoewel zowel politie als defensie over het algemeen goede ervaringen met de bijstand hebben, raakt deze wel aan een klassiek dilemma in het politiebestel rond de vraag of politietaken in principe alleen door de politie zouden moeten worden uitgevoerd.

Het onderzoek verkent en beschrijft wat er komt kijken bij incidentele bijstand door militairen aan de politie. Het gaat om soms zeer specialistische mensen en middelen, zoals onder water met speciale apparatuur zoeken naar vuurwapens, een kluis of een lichaam, combat trackers die assisteren bij een vermissing op land en de inzet van drones bij een inbraakgolf. Gekeken wordt hoe deze specialistische, incidentele militaire bijstand plaatsvindt bij het reguliere politiewerk en wat de motieven en ervaringen zijn.

Voor het onderzoek zijn open bronnen geanalyseerd (denk aan nieuwsberichten en vakbladen, grijze literatuur) evenals cijfers van de geregistreerde bijstand van defensie. Daarnaast zijn interviews afgenomen met politiemensen, militairen, het bevoegd gezag en andere directbetrokkenen. Als reden voor de toegenomen vraag naar militaire bijstand noemt men onder andere de grotere expertise de laatste jaren bij defensie, onder andere door de uitzending naar Uruzgan. Ook vragen de (internationale) ontwikkelingen en dreigingen om een andere aanpak van de binnenlandse veiligheid, waarbij gedacht kan worden aan terrorisme en de bestrijding hiervan. Militaire bijstand werd daarnaast actiever aangeboden aan binnenlandse veiligheidspartners, waardoor de bekendheid toenam. Goede ervaringen met militaire bijstand leiden vervolgens weer tot nieuwe vraag.

Defensie en politie kunnen in het samenwerken van elkaar leren. Politiemensen kunnen leren van een heel andere manier van kijken en doen van defensie. Omgekeerd kan defensie bijvoorbeeld leren van de forensische expertise van de politie. Toch is een inhoudelijke en principiële discussie over de wenselijkheid van verdergaande militaire bijstand aan de politie aan te raden. Zo is het de vraag of de politie deze specialistische expertise en capaciteit beter zelf in huis kan hebben.