Van mens tot mens

Wie zijn de mensen die zichzelf soeverein, autonoom of vrij mens noemen? Waarom vertrouwen zij de overheid niet? En hoe kunnen politie, gemeenten, justitie, zorg en andere organisaties met hen omgaan? Dit onderzoek geeft antwoord op deze vragen. In het onderzoek komen alleen professionals, maar vooral ook soevereine mensen zelf uitgebreid aan het woord. Het onderzoek is uitgevoerd door Linda de Veen, Merel van Rees-van Bekkum en Hans Moors van onderzoeks-, advies- en participatiebureau EMMA.

Geen vastomlijnde beweging

Het onderzoek laat zien dat er in Nederland geen strak georganiseerde ‘soevereinen-beweging’ bestaat. Het gaat om verschillende, losse groepen en individuen, met uiteenlopende ideeën en doelen. Wat vaak terugkomt, is diep wantrouwen tegenover de overheid en een sterk verlangen naar vrijheid en eigen regie.

De coronapandemie gaf het gedachtegoed een nieuwe impuls, maar het verschijnsel bestaat al langer. Persoonlijke ervaringen spelen vaak een belangrijke rol. Sommige mensen voelen zich niet gezien of gehoord of hebben negatieve ervaringen met instanties. Voor anderen gaat het vooral om een diepgaande zoektocht naar vrijheid en een andere manier van leven.

Risico’s serieus nemen, maar niet iedereen als dreiging zien

Een klein deel van de groep is mogelijk bereid tot geweld. Ook zijn er voorbeelden van bedreiging, intimidatie en het openbaar maken van privégegevens. Die risico’s moeten serieus worden genomen. Tegelijk waarschuwen de onderzoekers voor een aanpak waarin soevereine mensen vooral als veiligheidsrisico worden gezien. Dat kan het wantrouwen vergroten en het gesprek moeilijker maken.

Goede omgang vraagt volgens het onderzoek om duidelijke grenzen én een mensgerichte benadering. Professionals moeten helder uitleggen wat er gebeurt en waarom. Persoonlijke ervaringen en grieven verdienen aandacht. Luisteren is niet hetzelfde als instemmen. Begrenzen betekent niet automatisch buitensluiten.