Onzichtbaar, integer, weinig gerespecteerd

De Nederlandse politie heeft een bijzondere traditie die haar een eigen profiel geeft, anders dan dat van buitenlandse politie. Een goede manier om die traditie te ontdekken biedt een blik op haar verleden. De afgelopen jaren is een belangrijk deel van dat verleden in een reeks studies blootgelegd. In dit essay wordt op basis van die verworven kennis in kaart gebracht hoe de politie zelf maar ook bestuurders en bevolking het politieoptreden waarnamen en beoordeelden en hoe de politie haar optreden rechtvaardigde. Wanneer ontstond er in de Nederlandse politie een zeker zelfbewustzijn en hoe ging die politie zich toen zien? Hoe veranderde in de loop der tijd de eigen opvatting van goed politiewerk? En welke opvattingen koesterden ondertussen het bevoegd gezag en de bevolking over goed politiewerk? Hadden politiebeambten het idee over gezag in de samenleving te beschikken? Vond het bevoegd gezag dat de politie over gezag moest beschikken? En hoe werd er in de bevolking tegen dat gezag van de politie aangekeken? In dit essay wordt aan de hand van drie begrippen (identiteit, beroepsopvatting en gezag) op basis van een bonte verzameling historische bronnen zoals essays, romans, verhalen en krantenartikelen een antwoord op deze vragen gezocht. In de eeuwenlange traditie van politiewerk in Nederland blijken dan drie visies te kunnen worden onderscheiden die afwisselend in politie, politiek en samenleving de boventoon voeren en die doorwerken tot op de dag van vandaag.