Politie in de netwerksamenleving

De complexer wordende samenleving vraagt, zo stellen beleidsmakers en politieonderzoekers al jaren, om een politieorganisatie die als netwerkspeler – of zelfs netwerkregisseur – opereert in zich steeds uitbreidende veiligheidsnetwerken. Het doel is vooral om de politiefuncties handhaving openbare orde en opsporing effectief te kunnen vervullen. Of met participatie van de politie in netwerken dit doel ook wordt bereikt is nog nauwelijks onderzocht. In dit onderzoek worden beleid en praktijk daarom met elkaar geconfronteerd door te kijken naar de bestaande netwerkliteratuur, het politiebeleid en de politiële netwerkpraktijk binnen de gebiedsgebonden politiezorg. Daarnaast kijkt men naar de mate waarin en wijze waarop politiële leidinggevenden sturing geven aan politiële netwerkers. In de regio Brabant Zuid-Oost zijn wijkagenten geobserveerd en is gesproken met leidinggevenden en netwerkpartners. Deze bevindingen zijn getoetst aan de opbrengsten van diepte-interviews met buurtregisseurs en leidinggevenden binnen de regio Amsterdam-Amstelland.

De wijkagent wordt geconfronteerd met zich steeds uitbreidende en actievere veiligheidsnetwerken. Wijkagenten participeren zelf ook actief in deze netwerken en moeten daarbij het politiebeleid trotseren om effectief te zijn als netwerker. Ze delen informatie met hun partners terwijl juist de informatie haalfunctie van de politie in de netwerken ten behoeve van anderen in het korps en het wegzetten van oneigenlijke taken door de politie niet goed van de grond komen.

De onderzoekers reflecteren daarom op het nut van netwerken door de wijkagenten, dat overigens slechts 8% van de tijd van wijkagenten in beslag neemt en ook nog eens grotendeels uit informeel netwerken bestaat. Gezien vanuit de kernfuncties van de politie, namelijk opsporing en handhaving van de openbare orde heeft netwerken geen duidelijke waarde voor de politie. Toch wordt de deelname van wijkagenten in de netwerken wel zeer gewaardeerd door partners, met name de uitstraling van de zogenaamde 'zwaardmacht' is een essentiële netwerkbijdrage volgens de partners. Daarnaast verbetert het de hulpverlening aan individuen en daarmee de leefbaarheid van de buurt. De onderzoekers concluderen dan ook dat de illusie moet worden losgelaten dat het netwerken van wijkagenten leidt tot het wegzetten van niet primair geachte politietaken. Toch houden de onderzoekers een pleidooi voor meer goede wijkagenten met een brede functie-invulling.